خبر واحد حجت است يا خير ؟ ) و بحث از عوارض خبر بحث از عوارض سنت نيست تا اين مبحث از مسائل علم اصول باشد . « 1 » جواب شيخ انصارى از اشكال : « 2 » صغرى : بحث از حجيت خبر واحد و بحث از حجيت احد الخبرين المتعارضين ، بحث از عوارض سنت است . توضيح : بازگشت بحث از حجيت خبر واحد به اين است كه آيا سنت - قول ، فعل و تقرير معصوم - به وسيلهء خبر واحد ثابت مىشود يا خير ؟ و هكذا بحث از حجيت احد الخبرين المتعارضين بازگشت به اين بحث دارد كه آيا سنت با احد الخبرين در باب تعارض ثابت مىشود يا خير ؟ در اينجا ، سنت موضوع و ثبوت و عدم ثبوت به وسيله خبر واحد و يا احد الخبرين در باب تعارض از عوارض آن است . كبرى : بحث از عوارض سنت ، از مسائل علم اصول است . نتيجه : پس بحث از حجيت خبر واحد و بحث از حجيت احد الخبرين المتعارضين ، از مسائل علم اصول است . « 3 » ردّ مصنف به جواب شيخ انصارى : شما گفتيد بازگشت اين دو مسأله به اين است كه آيا سنت با خبر واحد ( در مسأله حجيت خبر واحد ) و يا احد الخبرين المتعارضين ( در باب تعارض ) ثابت مىشود يا خير ؟ در اين ثبوت دو احتمال است . اول : يحتمل مراد شما ثبوت حقيقى و واقعى باشد . « 4 » طبق اين احتمال ، اين دو مسأله با ارجاع هم مسأله اصوليّه نخواهند شد . دليل :

--> ( 1 ) - و مثله البحث عن حجية الشهرة و مطلق الظنّ و كأنّ الاقتصار فى كلام المصنّف على هاتين المسألتين لمزيد الاهتمام بهما . حقائق الاصول ، ج 1 ، ص 13 . ( 2 ) - رسائل ، ج 1 ، ص 238 . ( 3 ) - هدف مرحوم شيخ اين است كه بحث در اين دو مسأله را به بحث از عوارض و احوال سنت برگرداند تا نتيجتا اين دو مسأله از مسائل علم اصول بشود . توجه باشد كه مرحوم شيخ تنها بحث از حجيت خبر واحد را به بحث از ثبوت سنت به واسطه خبر واحد ارجاع داده‌اند ولى اگر ارجاع در اين مسأله ممكن باشد ارجاع در مسأله تعادل و تراجيح نيز ممكن خواهد بود چون در اين مسأله نيز بحث از حجيت خبر است . ( 4 ) - المراد من الثبوت الواقعى ، كون خبر الواحد واسطة و علّة لثبوت السنّة و وجودها واقعا . محاضرات ، ج 1 ، ص 30 .